
Od Picassa do Karla Lagerfelda: jak czworonożni stawali się muzami wielkich artystów
Picasso, Frida Kahlo, Warhol, Hockney i Karl Lagerfeld znajdowali inspirację w swoich psach i kotach. Historie czworonożnych muz, które weszły do sztuki.
Przetłumaczono przy pomocy AI. Oryginał: Українська
Pablo Picasso miał muzę, która nie pozowała za pieniądze, nie rozumiała sztuki i w ogóle nie miała pojęcia, że stała się częścią historii. Był to niewielki jamnik o imieniu Lump, należący do fotografa Davida Douglasa Duncana. W 1957 roku Duncan przyjechał do Picassa do willi La Californie, a pies pozostał tam przez kolejne sześć lat. Picasso tak bardzo przywiązał się do niego, że pewnego dnia po prostu wziął talerz ze stołu, pędzel i farby i namalował Lumpa na ceramice. Później pies pojawił się w dziesiątkach prac artysty, między innymi w serii przetworzeń «Menin» Velázqueza.


Historia Lumpa jest ważna nie tylko dlatego, że Picasso lubił psy. W jego przypadku zwierzę stało się częścią samego procesu twórczego. Picasso zastępował tradycyjnego psa na pierwszym planie swoich wariacji na temat «Menin» własnym jamnikiem, zamieniając prywatne przywiązanie w element artystycznej gry. Fotograf Duncan wspominał, że między nimi powstała prawdziwa bliskość: Lump chodził za artystą po domu, siedział obok podczas pracy i faktycznie stał się jedną z postaci jego codziennego życia.
U Fridy Kahlo zwierzęta domowe nie były już przypadkowymi bohaterami, lecz częścią jej osobistego języka wizualnego. W Casa Azul obok artystki mieszkały psy, małpy, papugi, jelenie, koty, żółwie, kaczki i gęsi. Kahlo nie tylko trzymała je w domu: regularnie włączała zwierzęta do swoich autoportretów. Na oficjalnej stronie Muzeum Fridy Kahlo osobno wymieniane są «Ixcuhintli Dog with Me» z 1938 roku, «Self-Portrait with Monkeys» oraz «Self-Portrait (Me and My Parakeets)». Zwierzęta w jej obrazach funkcjonowały jako część złożonego portretu samej artystki, jej otoczenia i meksykańskiej tożsamości.

Dla Ernesta Hemingwaya wszystko zaczęło się od jednego nietypowego prezentu. Kapitan statku podarował pisarzowi białego sześciopalczastego kota, którego nazwano Snow White. Hemingway przywiózł go do Key West, a z czasem jego dom przekształcił się w terytorium całej kociej dynastii. Dziś na terenie Hemingway Home & Museum żyją dziesiątki kotów, wiele z nich ma charakterystyczną polidaktylię. Bezpośrednie wiązanie każdego z nich z konkretnymi tekstami pisarza byłoby przesadą, ale same koty stały się nieodłączną częścią legendy o jego domu i stylu życia.

A potem sztuka zrobiła nieoczekiwany zwrot od osobistego przywiązania do prawdziwej obsesji. Andy Warhol w latach 50. mieszkał z całą kolonią syamskich kotów. Było ich tak wiele, że jeden z najbardziej znanych wczesnych projektów artysty nazwano «25 Cats Name Sam and One Blue Pussy». Koty nie były tylko częścią jego codzienności: ich łapy dosłownie zostawiały ślady na pracach, a zwierzęta stopniowo stały się osobnym motywem jego twórczości. Później Warhol tworzył portrety kotów i psów, wśród których znalazły się jego jamniki Archie i Amos.

Dla Davida Hockneya psy stały się czymś znacznie więcej niż wygodnymi modelami. Jego jamniki Stanley i Boggie pojawiły się w dziesiątkach rysunków, obrazów i odbitek. Szczególnie wymowny okazał się okres po śmierci bliskiego przyjaciela artysty, Henry'ego Geldzahlera, w 1994 roku. Hockney mówił, że chciał namalować coś, w czym czułby miłość, i zrozumiał, że maluje swoich najlepszych przyjaciół. W 1995 roku seria «Dog Days» przedstawiła 45 prac poświęconych dwóm jamnikom.

W przypadku Hockneya interesujące jest również to, jak dokładnie psy zmieniły jego sposób pracy. Zostawiał kartki papieru po całym domu, by rysować Stanleya i Boggie'go wtedy, gdy naturalnie siedzieli lub spali. Na jedną pozycję mogło przypadać tylko 20–30 minut, dlatego artysta musiał reagować szybko. Właśnie ta spostrzegawczość sprawiła, że seria była szczególnie żywa: Hockney nie próbował stworzyć wyidealizowanego portretu psa, lecz chwytał charakter, nawyki, sen, znudzenie i momenty absolutnego spokoju.
W świecie mody najbardziej wymownym przykładem jest Karl Lagerfeld i Choupette. Biało-niebieskooka kotka birmańska pojawiła się w życiu projektanta w 2011 roku i bardzo szybko przestała być zwykłym zwierzakiem. Lagerfeld fotografował ją na swoim biurku, obok szkiców, nazywał ją źródłem inspiracji dla elegancji i postawy, a jej oczy i białe futro stały się częścią wizualnego języka jego projektów. Choupette doczekała się własnych książek, kampanii reklamowych, a nawet kosmetycznej kolaboracji z Shu Uemura.

Co więcej, Lagerfeld przekształcił samą ideę «zwierzaka domowego» w zjawisko popkultury. Choupette miała dwie opiekunki, własny pamiętnik, ogromną widownię w mediach społecznościowych i pojawiała się w projektach komercyjnych razem z projektantem. Stała się nie tylko muzą, ale przedłużeniem jego osobistej marki. Znamienne, że Metropolitan Museum później opisywało obsesję Lagerfelda na punkcie Choupette jako część jego publicznego wizerunku: kotce poświęcano książki, materiały redakcyjne, a nawet specjalne wydanie Karl Daily.
Dziś ta historia trwa już w innej formie. Zwierzę nie musi już dosłownie pojawiać się na płótnie, by stać się częścią twórczej marki. Może być bohaterem fotografii, źródłem estetyki, częścią mediów społecznościowych, a nawet odrębną historią komercyjną. Ale między Picassem, który malował Lumpa na talerzu, Warholem, którego koty biegały po jego studiu, Hockneyem, który łapał sen swoich jamników na papierze, a Lagerfeldem, który przemienił Choupette w fashion icon, zachodzi wspólna cecha: najlepsze czworonożne muzy nie pozowały – po prostu żyły obok. I właśnie ta obecność, bez inscenizacji i pretensji do sztuki, często dawała artystom to, czego trudniej znaleźć w jakiejkolwiek profesjonalnej modelce: poczucie życia, które dzieje się tuż przed oczami.
Czytaj również: €200 mln, testament i Choupette: co naprawdę dzieje się ze spuścizną Karla Lagerfelda
Tekst: Arina Blyzniuk
Komentarze
Brak komentarzy — bądź pierwszy.
Dyskutuj w Telegramie


