Magazyn
Fenomen śliwkowego placka The New York Times: przepis, który gazeta próbowała przestać drukować

Wiadomości

Fenomen śliwkowego placka The New York Times: przepis, który gazeta próbowała przestać drukować

Historia śliwkowego placka Marian Berros, który The New York Times po raz pierwszy opublikował w 1983 roku. Dlaczego przepis stał się kultowy i zamienił się w coroczny jesienny rytuał.

· 4 min czytania

Przetłumaczono przy pomocy AI. Oryginał: Українська

Są przepisy, które po prostu przekazuje się z pokolenia na pokolenie. Są też takie, które stają się częścią kalendarza. Dla czytelników The New York Times takim przepisem od ponad czterech dekad pozostaje śliwkowy placek Marian Berros — prosty deser, który co roku wraca wraz z pierwszymi jesiennymi śliwkami.

We wrześniu 1983 roku dziennikarka kulinarna The New York Times Marian Berros opublikowała przepis na śliwkowy placek niemal niezauważalnie — zajmował niewielkie miejsce w dolnym rogu strony gazety, obok materiału o początku sezonu włoskich śliwek. W przepisie było zaledwie osiem składników i kilka prostych kroków. Nikt w redakcji nie spodziewał się, że właśnie on stanie się jednym z najbardziej znanych przepisów tego wydawnictwa.

Czytelnicy zareagowali jednak natychmiast. Po publikacji do redakcji zaczęły napływać liczne prośby o ponowne wydrukowanie przepisu. The New York Times zrobił to w kolejnym roku — a potem jeszcze raz. Tak prosty śliwkowy placek zamienił się w coroczną wrześniową tradycję.

Etro przekształciło butik na Madison Avenue w żywe archiwum własnej historiiPrzeczytaj teżEtro przekształciło butik na Madison Avenue w żywe archiwum własnej historii

W 1989 roku redakcja uznała, że nadszedł czas, by przestać. Przepis wydrukowano po raz ostatni, przy czym celowo powiększono czcionkę i otoczono go przerywaną ramką, w praktyce zachęcając czytelników, by wycięli stronę, zalaminowali ją i zachowali. Nawet to nie pomogło. Do gazety zaczęły napływać listy protestacyjne. Czytelnicy pisali, że pojawienie się placka symbolizuje koniec lata i nadejście jesieni, a jego zniknięcie z gazety odbierano niemal jak zniesienie sezonowego rytuału.

Właśnie wtedy narodził się ten fenomen. Ludzie czekali na przepis nie dlatego, że nie mogli go znaleźć gdzie indziej. Czekali właśnie na jego coroczne pojawienie się w gazecie.

Dziś brzmi to szczególnie nietypowo. Żyjemy w świecie, w którym każdy przepis można znaleźć w kilka sekund, zapisać w serwisach Pinterest, TikTok lub w notatkach i już nigdy nie wracać do pierwotnego źródła. W latach 80. sytuacja była inna: strona gazety mogła stać się domowym archiwum, a ponowna publikacja — swoistym sygnałem, że nadszedł określony moment roku.

Placek śliwkowy Berros stał się właśnie takim sygnałem. Wróciły śliwki — czas sięgnąć po przepis.

Jednocześnie historia samego deseru zaczęła się na długo przed The New York Times. Przepis Berros otrzymała od swojej przyjaciółki z dzieciństwa Lois Levin. Razem pracowały nad książką kucharską Elegant but Easy, gdzie ten deser początkowo nazywano po prostu Fruit Torte. Przy przepisie w książce znajdowała się rekomendacja, że zasługuje on na najwyższą ocenę.

Na tym polega kolejna przyczyna jego popularności: trudno nazwać ten placek skomplikowanym. Spód przygotowuje się z masła, cukru, mąki, jajek, proszku do pieczenia i soli, a na wierzchu układa się połówki śliwek i posypuje cynamonem z cukrem. W klasycznej wersji używa się małych ciemnych śliwek włoskich, które pojawiają się na targach pod koniec lata i na początku jesieni.

Właśnie ta prostota pozwoliła przepisowi przetrwać zmiany kulinarnych mód. Przez dekady czytelnicy adaptowali go do różnych składników i własnych upodobań: powstawały wersje z jabłkami i żurawiną, brzoskwiniami, borówkami i innymi owocami. W 2026 roku The New York Times ponownie poświęcił przepisowi osobny materiał, proponując nowe sposoby jego adaptacji — od innych owoców po kardamon i zmianę formy do pieczenia.

Co ciekawe, przez dekady placek nie tylko pozostał popularny — stał się częścią zbiorowej pamięci czytelników gazety. Gdy w 2010 roku Amanda Hesser zbierała przepisy do The Essential New York Times Cookbook, 247 osób osobno nominowało właśnie śliwkowy placek. Hesser nazwała go „niemal idealnym przepisem”.

W erze cyfrowej fenomen zyskał drugie życie. W 2016 roku The New York Times zauważał, że wyszukiwanie hasła „New York Times plum torte” dawało niemal 80 tysięcy wyników — od blogów kulinarnych po adaptacje domowych kucharzy. Przepis przestał być jedynie materiałem gazetowym i stał się odrębnym obiektem kulturowym.

Dziś jego popularność można mierzyć już nie liczbą wycinków z gazety, lecz cyfrowymi wskaźnikami. Strona oryginalnego przepisu w NYT Cooking we wrześniu 2026 roku ma ponad 23 tysiące ocen o średniej pięciu gwiazdkach. The New York Times wciąż do niego wraca w swoich materiałach, choć oryginalna publikacja pojawiła się już w 1983 roku.

W sierpniu 2026 roku wydawnictwo nazwało śliwkowy placek „oryginalnym wirusowym przepisem”, przypominając, że jego popularność zaczęła się na długo przed mediami społecznościowymi. We współczesnym rozumieniu to niemal paradoks: przepis stał się wirusowy bez wideo, algorytmów, blogerów i rekomendacyjnych kanałów. Jego głównym mechanizmem rozprzestrzeniania były strona gazety, listy czytelników i coroczne oczekiwanie.

Dlatego fenomen śliwkowego placka The New York Times dziś interesuje nie tyle jako historia o wypiekach. To opowieść o tym, jak zwykły przepis może stać się sezonowym rytuałem kulturowym.

W epoce niekończącego się wyboru to właśnie powtarzalność stała się jego główną zaletą. Co roku pojawiają się nowe desery, nowe trendy i nowe „wirusowe” przepisy. Ale gdy nadchodzi wrzesień, czytelnicy ponownie sięgają po ten sam placek, który pojawił się w gazecie ponad czterdzieści lat temu.

Czytaj także: Jesienny jadłospis: jak zmienić odżywianie wraz z sezonem, nie przechodząc na dietę

Tekst: Arina Blyzniuk

Komentarze

Brak komentarzy — bądź pierwszy.

Komentarz pojawi się po sprawdzeniu przez redakcję. Bez linków i telefonów. E-mail niepotrzebny.

Dyskutuj w Telegramie

Przeczytaj też